DATUETATIK TIRAKA

'Datuetatik Tiraka' saioaren atalik berrienean informazioaren gizartea da hizpide. 2025eko 'Informazioaren Gizartearen Panorama' txostenaren arabera, esaterako, seme-alabak dituzten familien %99,5ak du Internet etxean. Zein aldaketa ekarri ditu, edo ekarriko ditu, horrek gure gizartean? Datuek, Eskoriatzako herritarren iritziek eta Ikusiker-eko ikertzailea den Ane Zugazaren analisiek lagundu dute gaia aztertzen. 

Euskal Familien eta Familia-Etxeetako Inkestaren azken emaitzak abiapuntu hartuta, familia ereduen  bilakaera izan da aztergai Datuetatik Tiraka saioaren atal berrian. Guraso bakarreko familiek, esaterako, nabarmen egin dute gora. Eusko Jaurlaritzako Gazteria eta Erronka Demografikoaren sailburuorde Xabier Legarretak ere egin du bilakaeraren irakurketa.

Euskal Kontsumitzaileen Alkarteko kide Markel Etxebarriak Gabonetako gastuen gorakadaren atzean dagoen arrazoiak aztertu ditu, baita gure poltsikoek jasango duten inpaktua gutxitzeko aholkuak eman ere.

Gabonak zoriontasunarekin lotzen dituzte askok, baina beti al da horrela? Nagore Aranburu psikologoak urte sasoi hauei lotutako hainbat aholku eman ditu.

Gabonen atarian egonik antzuolarrak hasita daude horiek prestatzen. Zenbat diru gastatuko dute eta zertan? Loteria erosteko ohiturarik badute? Eta kaleak argiztatzearen gainean zein iritzi dute?

Garai batean horrelakorik pentsatu ere egin ez arren, gero eta ohikoagoa ari da bihurtzen Gabonetan egun batzuk etxetik kanpo pasatzera joatea. Bergarako Halcon bidaia-agentziako Maite Caballerorekin solasean izan da Goiena, debagoiendarrek ate joka den oporraldirako dituzten asmoak ezagutzen.

Olentzeroren eta Errege Magoen etorreraren bezperetan, esku bete lan dute saltoki askotan; zer esanik ez, jostailu-dendetan. Mugimendu horren lekuko izan da Goiena, Oñatiko Trikitxera egindako bisitan; herritarren sasoi honetako erosketa-ohituren eta gustuen gainekoak azaldu dizkio Jaione Igartua Moyuak.

Espainiako Kontsumitzaileen Elkartearen arabera, kontsumitzaile gipuzkoar bakoitzak 1.320 euro gastatuko ditu Gabonetan. Nola banatzen da kopuru hori? Zenbat diru gastatuko dugu loterian? Eta Udalek kaleak argiztatzen? Nola bizi dute urte sasoi hau jostailu denda eta bidai agentzietan? Horien guztien erantzunak, Datuetatik Tiraka saioaren urteko azken atalean.

Oñatiarrei errenta pertsonalaren inguruan galdetu diegu. Besteak beste, norberaren ahalmen ekonomikoa, herriaren aberastasuna edo gizarte bazterkeriaren arrisku-tasaz jardun dute Goienako kameraren aurrean. 

EHUko Lan Harremanetako Fakultateko Ekonomia Aplikatuko Jon Bernat Zubirik errenta pertsonalaren, izandako hazkundearen eta eremu geografikoka dauden ezberdintasunen inguruko irakurketa egin du. 

Elikagaien Bankuko Bergarako egoitzako arduraduna da Jose Mari Beitia. Elikagaiak jaso eta antolatzeko prozesuaren nondik norakoak azaldu ditu, baita horiek hartzaileengana heltzeko nola egiten duten ere. Galdetu diogu, era berean, zer dakiten hartzaileei buruz, eta ea zerbaitetan nabaritzen den Debagoienean gaudela, alegia, errenta pertsonal handieneko Gipuzkoako bigarren eskualdean.

Boluntario lanetan aritzen da Jon Loiola, Arrasateko Caritasen. Bertan zer egiten duten, ze profiletako jendea artatzen duten eta dituzten behar nagusiak zeintzuk diren azaldu du. 

Debagoiendarrak EAEn 2023an kopuru horretatik gora irabazi duten lau bailaretako biztanleen artean kokatzen dira, Plentzia-Mungian, Gorbeialdean eta Donostialdean bizi direnekin batera. 2016tik 2023ra, batez beste, %23 igo dira bailara honetako errenta pertsonalak.

Kriminologian doktorea de Leyre Padillaren esanetan, EAEko delitu-tasak esan nahi du Erkidegoko kriminalitate maila baxua edo baxu-ertaina dela. Ziberdelinkuentziaren eta presondegietako datuen inguruko analisia ere egin du Datuetatik Tiraka saiorako. 

Zure herria eta, orokorrean, Euskal Herria toki seguruak direla esango zenuke? Jasan duzu inoiz ziberdeliturik? Zein da preso dagoen jendearen profila? Arrasateko kaleetara atera da GOIENA herritarren iritzia jasotzera.

Ertzaintzaren datuen arabera,1.000 biztanleko delitu edo arau-hauste penalen tasa 33,67 izan zen bailaran. Gipuzkoan, 44,58 izan zen iazko tasa eta, EAEn, 47,22. Datu horiek eta beste hainbat abiapuntu hartuta, delituak aztertzen ditu Datuetatik Tiraka saioaren atal berrienak.

Herri bietan urteetan barrena izandako bilakaera, egungo errealitatea, herritarrekin harremana, euren egunerokoa... askotariko gaiak izan dituzte hizpide Zigor Andinok eta Idoia Lazpitak.

Ehiztari asko dago Debagoienean? Eta ehiza gustuko dutenak zenbat dira? Ehizak egiten dio ekarpenik gizarteari? Hona hemen hainbat eskoriatzarren iritzia.

Gipuzkoako Ehiza Federazioko koordinatzaile orokor eta abokatu Haritz Ezeizak ehizak lurralde historikoan bizi duen egoeraren inguruko hausnarketa egin du: ehiza-baimenen jaitsiera; ekarpen soziala; gizartearen ikuspuntua...

Bergararrak eta Zona Mailako Ehiza Txapelketa irabazitakoak dira biak –2022an eta 25ean, hurrenez hurren–. Ehizan noiztik eta nolatan dabiltzan, jarduera nola ulertzen duten edota gizartearen ikuskeraz zein iritzi duten kontatu dute, Goiena telebistarako grabatutako erreportaje honetan.

Gipuzkoako Foru aldundiak emandako datuen arabera, hogei urteko epean %40,4ko jaitsiera izan dute ehiza-baimenek; halere, oraindik badira ehiztariak. Iaz, esaterako, 1.708 herritarrek hartu zuten parte basurdeak eta orkatzak ehizatzeko uxaldietan. Debagoienean, animalia horiek ehizatzeko 230 uxaldi egin ziren 2024-205 denboraldian.