ZUBIAK

Klima larrialdia, inklusioa, energia, elikadura… Gizarteko hamaika erronka aztertu dituzte bailarako gazteek Zubi-begiak saioan. Denboraldiko azken tartean, hausnarketa horiek guztiak partekatu dituzte.

Militantziak gizarteko eta kulturgintza eremuko erronkak aztertzeko beta eman dio Eñaut Zubizarreta musikari aretxabaletarrari. "Nola produzitzen dugu? Nortzuek? Norentzat? Zer?", galdegin dio bere buruari, hausnartzen hasteko.

Maddi Iñarra bergararraren ustez "oso gizarte indibidualista" da gurea, eta "ez omen da harritzekoa" orain arte jaso ditugun mezuak kontuan hartuta: "Behin bizi garela eta disfrutatzeko, carpe diem, esan digute. Horrek eragina du guztion kontzientzian".

Ikastetxera eramaten dituzten hamarretakoak aztertu dituzte Oñatiko Txantxiku ikastolako gazteek. Horrek elikadura osasuntsuaz hitz egiteko beta eman die, eta baita, hondakinez eta klima larrialdiaz hausnartzeko ere. Zein ohitura aldatu behar ditugu?

Zer da inklusioa? Zein kontzeptu lotzen ditugu inklusioarekin? Sakon hausnartu dute Ipintza institutuko gazteek gaiaren inguruan. Ondorio nagusia izan da denok egin behar dugula ahalegina inor bazterrean uzten ez duen gizartea eraikitzeko.

Rosa Lasagabaster jakitun da egun erronka ugari dituela gizarteak, eta erronka horietan guztietan aldagai komun bat ikusten du: osasuna. "Osasunaz ari naizenean ez naiz ari bakarrik gure osasun propioaz; hau da, norberaren osasunaz. Izan ere, beste osasun mota batzuk ere badaude: ingurukoen osasuna, errekena, landareena, mendiena, planetarena...", dio.

Elgetakoa da Oihana Kortazar, baina orain Mutrikun bizi da. Biak ere herri txikiak. Horregatik, besteak beste, mugikortasunarena da gertuen sentitzen duen erronka. "Ikaragarrizko aztarna ari gara uzten planetan, eta ez gara jabetzen. Halere, egia da gaztetxoak lanketa handia egiten ari direla gaiaren inguruan eta asko ikas dezakegula beraiengandik", azaldu du. 

Manex Agirre arrasatearrak jendartearen jarduteko moduez hausnartu du, etorkizunaren inguruan galdetuta. Denboran "atzera begiratzea" eta "ertzetakoak kontuan hartzea" ezinbestekotzat jo ditu.

Ez da gauza bera Leintz Gatzagan bizitzea edo Londresen bizitzea. Eta ez da gauza bera erreka baten ondoan bizitzea edo zentral nuklear baten ondoan. Dorleta Elkorobarrutiak herri txiki bateko perspektibatik aztertu ditu erronka globalak eta dituzten zailtasun eta abantailez jardun du, besteak beste.

Gazteak dira etorkizuna, eta ondo dakite hori Arizmendi ikastetxeko Almen guneko ikasleek. Beraien ikastetxea iraunkorragoa izateko lanean ari dira, eta hausnarketa guztiak elkarbanatu dituzte gurekin Zubi-begiak tartean.

Xabi Igoak uste du mahai gainean dauden erronka guztiek "loturaren bat" dutela, eta, hortaz, ezin zaiela "modu bakarrean" erantzun: "Uste dut askoz ere modu holistikoagoan ulertu behar ditugula". Hala, bertsolari aramaioarrak "saretzearen garrantzia" izan du hizpide, Zubiak saioan.

Oihana Arana bertsolari eta idazleak ez du "utopia handietan" gehiegi sinesten; nahiago du taldean elkartu, eta sareak eraikita, "mundu bizigarriago batzuk" sortzea. Zubiak saioan, besteak beste, kulturaz eta horrek gizartean duen eragiteko ahalmenaz jardun du eskoriatzarrak.

Nola joaten dira ikasleak eskolara? Zein mugikortasun ohitura daude herrian? Nola eragin iraunkortasunerako aldaketa? Hausnarketa interesgarriak egin dituzte Oñatiko Urgain institutuko gazteek.

Felipe Uriarte mendizalearen esanetan, 1974ko Everesteko espedizio hartatik asko aldatu da gizakiok naturarekin dugun harremana. Halere, "ezkortasunez betetako itsasoan, baikorra" dela dio Uriartek, eta urratsak egiten jarraitu behar dela azpimarratu du.

Bere herrian, Antzuolan, ezaguna da Ainize Lizarralde, eta baita Debagoieneko gainerako herrietan ere. Kiroldegietan eskolak ematez gain, momentu honetan, El Conquistador saioko lehiakidea ere bada. Indibidualismotik kolektibora egin beharreko jauziaz jardun du.

Zergatik da garrantzitsua energia aurreztea? Zer egin dezakegu, egunerokotasunean, etxean, energia gutxiago kontsumitzeko? Arrasateko Arizmendi ikastetxeko ikasleek gako eta hausnarketa interesgarriak egin dituzte gai honen bueltan.

Mr Sortwo izenpean, mundu osoko paretetan egin ditu artelanak Jokin Oregi bergararrak. Azaldu duenez, margolanen atzean, baina, intentzioak, mezuak daude, inklusioaren bidean pausoak emateko.

Aretxabaletako estudioko tatuatzailea da Maria Lasa; baina bere alderdi artistikoari lotuta jarduteaz gain, egunerokoan oso konprometituta dago klimaren eta energiaren erronkekin.

Zein ondorio ditu deforestazioak? Zer egin genezake biodibertsitatea babesteko? Zubi-begiak atalean, Mariaren Lagundia ikastetxeko gazteek bideo bat osatu dute gizartea kontzientziatzeko asmoz.

Artista aramaioarrak ondo daki zenbaterainokoa izan daitekeen musikaren eragina gizartean. Nolanahi ere, egungo kontsumo ereduak "arduratu" egiten du, eta hausnarketarako gonbidapena egin du ZuBiak saioan.

Musikaria izateaz gain, gizarte hezitzailea da Iñigo Ugarte oñatiarra; gizartea eraldatzeko bi erreminta garrantzitsu ditu esku artean. ZuBiak saioan hainbat gako eman ditu inklusioaren erronkari heltzeko.

Zubietatik zubi-begietara igaro, eta gizarteko erronkei beste ertz batetik begiratu diegu oraingoan. Kurtzebarriko ikasleek klima larrialdiaz eta horren eraginez jardun dute lehenengo atal honetan.

Pertika hartu eta parean duen erronka gainetik igarotzea izaten da Malen Ruiz de Azuaren helburua. Baina, kontraesana eman dezakeen arren, kirolariak ondo daki zeintzuk diren gizarteak gainditu ezin dituen langak. Ingurumen krisiaz hitz egin du ZuBiak saioko bigarren atalean.

Bizitzan hainbat erronkari heldutakoa da Markel Irizar: txirrindularitzan, minbiziari aurre egiterakoan, ekintzailetzan... Halere, ekonomiaz jardun nahi izan du ZuBiak saioko lehen atalean. Goiena Telebistako saio berriak –D2030 ekimenarekin batera– jarraipena emango dio Debagoiena Eraldatzen ildoari.