Ez dira sortzen ideologiaren barneko harreman motarik gabeko prozesu batetik, adimen distiratsu batek landuta, batzuek iradokitzen duten moduan; ezta une horretan eskuratutako jakintza mailarik gorenean oinarritutako kontzeptu erakustaldi sinple batetik ere, naturatik etorritako iturri amaigabe moduan hartuta. Debateak beti praktikan diren uneak dira, non praktikari buruzko eztabaida egiten den. Hori da inperialismoaren inguruko eztabaidaren kasua ere, potentzia handien arteko gerra beroarekin sortua. Eztabaida honek ez du xede pertsonal kontzeptuala bakarrik argitzea, jakintza fetixe modura hartuta −eta parte hartzen dutenak jakintzaren zientzialari edo jakintsuak dira−, baizik eta argitasun kontzeptuala politiken estrategia garatzeko tresna argigarri bezala izatea.
Hori dela eta, egoera jakin batzuetan bakarrik da eztabaida politikoa benetakoa, eta ez da desjakina jakinduriarekin bakarrik duten konpromiso bereziari dagokionez. Ez da politika-erdibidean garatzen den debate politikoa, ezta ideologiarik praktikari hasiera ematen dionik eta ordura arte ez dagoela klase-borroka baliorik esaten duenik. Badago balantzerik, hori da gure klase-etsaiaren kontra borrokan aritzeko egin behar duguna, eta ez iraganeko fantasmen kontra. Beste modu batera esanda, iraganeko debateak berreskuratzen baditugu eta horietatik elikatzen bagara, hori gaurkotasunak antolaketa bitarteko gisa eskatzen digulako izan daiteke. Eta etsaiari aurre egitea posible da, baita teoriaren arloan ere, komunisten antolakuntzaren egia unea bada.
1914an hasi zen inperialismo-gerra komunistak sozialdemokrazia arteko etsaitasun politikoa inauguratu zuen, gaur egun ezagutzen dugun moduan. Inperialismoari buruzko argitzea komunistaren estrategia garbitzeko bidea izan zen gerra aurrean, eta, noski, sozialdemokrazia nazionalista aurrean, bere estatu nazionalaren defentsan atzera egin zuena II. Nazioartearen izaeraren aurka.