KOOPERATIBEN KONTSEILUAk Nola ulertzen dute lana gazteek gaiari buruz bultzatutako azterlanak lanarekin konprometitzeko prest dagoen belaunaldi bat marrazten du, baina konpromiso hori zer baldintzatan hartuko luketen ere berrikusi dituzte gazteek. Aldaketa ez da lanak balioa galtzen duela, baizik eta bizi-proiektuaren barruan beste leku bat hartzen duela: lan egiteak garrantzitsua izaten jarraitzen du, baina dagoeneko ez da beste gauza batzuei uko egiteko justifikazioa.
Ahalegina, baina zerumugarekin
Emaitzek zalantzan jartzen dute gazteek esfortzua egiteko prestasun txikia duten ideia. Gazteen %74,1k onartzen dute aurrera egiteko etapa gogorretatik igaro behar direla, eta ehuneko berak dio sakrifizio garrantzitsuak egingo lituzkeela lanak etorkizun argia izango balu. Era berean, gazteen %63,2k ez dute onartzen ibilbide profesionalaren hasieran asko eskatzen duten eta gaizki ordaintzen diren lanak egin behar izatea.
Esfortzua zertarako den, nola sarituko den eta garapenerako aukerarik badagoen ulertzea espero dute
Hori horrela, datuek erakusten dutenez, gazteen prestutasuna elkarrekikotasunaren baldintzapean dago; hau da, gazteak ekarpenak egiteko prest daude, baina beren esfortzua zertarako den, nola sarituko den eta garapenerako zer aukerak eskaintzen dituen ulertzea espero dute. Itxaropen hori, gainera, lan-merkatuaren funtzionamenduarekiko mesfidantza handiko testuinguru batean gertatzen da. Gazteen %79,9k uste dute gaur egun lanak ez duela bizitza ona bermatzen; %69,9k uste dute diru sarrerak ez direla modu justuan banatzen; eta %57,5ek ez dute onartzen pertsonak beren ahaleginaren arabera saritzea.
Beraz, ez dirudi haustura belaunaldi berrien lanaren kulturan bakarrik dagoenik, eta, era berean, konfiantza gutxiago dago inplizituki dedikazio eta leialtasunaren truke egonkortasuna eta aurrerapena agintzen zuten kontratuetan. Egonkortasuna ez da nahikoa Egonkortasuna bilatzeak oso presente jarraitzen du. Izan ere, ikerketa soziologikoaren arabera, gazteen %44,5ek enplegu finkoa eta egonkorra nahiago lukete eta %27k funtzio publikora joko lukete. Hala ere, segurtasunaren eta interes profesionalaren artean aukeratu behar dutenean, ez dago erabateko adostasuna: %50,4k nahiago dute lan "askeagoa" edo "interesgarriagoa", nahiz eta egonkortasun txikiagokoa izan, eta %47,5ek lan egonkorra aukeratzen dute, erakargarritasun txikiagoa izan arren.
Emaitzen arabera, ez dirudi haustura belaunaldi berrien lanaren kulturan bakarrik dagoenik
Gazteek zoru sendoa nahi dute beren bizi proiektua eraikitzeko, baina autonomia, interesa eta garatzeko aukerak ere nahi dituzte. Egonkortasunak oraindik balioa du haientzat, baina jada ez nahiko zentzurik ez duen edo bizitzarekin bateraezina den lan bat konpentsatzeko. Tentsio horrek lotura estua du emantzipaziorako zailtasunekin. Galdetutakoen %51,4 gurasoekin edo beste senide batzuekin bizi dira, baina %47,4k emantzipatu egin nahi dute datozen bi urteetan. Hori egin nahi dutenen artean, %55,4k etxebizitza identifikatzen dute oztopo nagusi gisa; %23,7k, soldata; eta %13k, lan-ezegonkortasuna. %0,9k bakarrik aipatzen dute familiaren etxean egoteak ematen duen erosotasuna. Familiarekiko mendekotasuna, beraz, batez ere, baldintza materialekin lotuta agertzen da. Enplegua ezin da diru iturri gisa soilik aztertu: autonomia eraikitzeko, etxebizitza eskuratzeko eta etorkizuna proiektatzeko funtsezko pieza da.
Errespetua eta denbora
Lan-harremanek leku garrantzitsua hartzen dute gazteen itxaropenetan. Errespetu falta izango litzateke lana uzteko arrazoi nagusia galdetutakoen %32,2rentzat, eta ehuneko hori %41ekoa da emakumeen artean. Ondoren, giro txarra (%28,8) eta estresa (%15,9), soldata baxuaren aurretik (%9,2). Oro har, autoritatea ere ez da baztertzen. Gazteen %79,4k uste dute arauak bete egin behar direla, ez gustatu arren, eta %94,2k diote diziplina hobeto onartzen dutela zuzendariak errespetuz tratatzen dituenean. Kontua ez da arauak egotea, lidergoa eta agintaritza gauzatzeko kalitatea eta zilegitasuna baizik.
Soldata garrantzitsua da gazteentzat, baina, edozelan ere, ez da erreferentzia bakarra
Denbora ere enpleguaren kalitatearen neurri bihurtu da. Gazteen %70,6k nahiago lukete gutxiago irabazi eta denbora libre gehiago izan, eta %79,6k, berriz, ez dute onartzen lana beti lehen lekuan jartzea lanagatik denbora libre horri uko egin behar zaionean. Soldatak garrantzitsua izaten jarraitzen du, baina dagoeneko ez da erreferentzia bakarra. Izan ere, tratua, giroa, kontziliazioa, osasun emozionala eta norberaren bizitza antolatzeko gaitasuna izatea dira gazteek jasotzea espero duten konpentsazioaren parte.
Kooperatibismorako aukera bat
Itxaropen horiek eredu kooperatiboak dituela esaten diren balio batzuekin lotzen dira. Hala erakusten zuen unibertsitateko ikasleek kooperatibismoaz duten pertzepzioari buruzko azterketak: ikasleen %81,6k sistema kooperatiboa langileen konpromisoarekin eta batasunarekin lotzen zuten; %77,1ek, parte hartzearekin; %71,9k, errespetuan eta elkartasunean oinarritutako egitura sozialarekin; eta %70,2k, aberastasunaren banaketa justuarekin. Gainera, ikasleen %64,4k kooperatibak konpromiso sozial eta komunitarioarekin lotzen zituen; eta %56,3k, pertsona erdigunean jartzen duen erakunde batekin.
Ezaugarri horiek eta 2026an adierazitako itxaropenak bat etortzeak kooperatibismorako aukera estrategikoa irekitzen du. Parte hartzeak ahots eskaerari erantzun diezaioke, hala nola aberastasunaren banaketari, elkarrekikotasun beharrari; konpromiso komunitarioari, zentzua bilatzeari; eta egonkortasunak eta errotzeak etorkizun bideragarri bat eraikitzeko beharrari.
Kidetasuna bai, atxikimendua ez
Baina balioen eta itxaropenen arteko kidetasunak ez du automatikoki atxikimendua sortzen. 2022ko unibertsitate-azterketan, ikasleen %45,7k bazkide kooperatibista gisa lan egitea aukeratu zuten lehentasun moduan; %31,7 administrazioan lan egitearen alde agertu ziren; eta %22,6k nahiago zuten besteren konturako beste enpresa batzuetan lan egin.
Kooperatibismoak ez dauka gazteei beste garai baterako eraikitako lan-eredu batera itzultzeko eskatu beharrik
Hala ere, kooperatibak lantoki gisa gomendatzen zutenen indize garbia 22,7 puntukoa zen. Emaitza enpresa konbentzionalak gomendatzen zituztenean baino hobea zen –39,8 puntukoa–, baina kooperatibek oraindik ere mesfidantza eragiten zuten gomendio sutsuak baino gehiago.
Aukera irekita dago. Kooperatibismoak ez dauka gazteei beste garai baterako eraikitako lan-eredu batera itzultzeko eskatu beharrik. Erakutsi dezake posible dela haren ereduarekin lan modu egonkor eta produktiboa eraikitzea, baina baita parte hartzailea, duina eta bizitzarekin bateragarria ere.
Gazteriari eta migrazioari buruzko txostena
Enpresetako gazteek eta pertsona migratzaileek espero dutenari buruzko beste txosten bat gidatu du KOOPERATIBEN KONTSREILUAk, KOOP LAB – antolaketa-jardunbide berriak probatzeko laborategia– helburu estrategikoaren barruan. Eredu kooperatiboa berrirudikatzean jartzen du arreta, gizartean dauden balio berriak bertan sartzeko. Horretarako, ereduaren printzipioak mantendu eta haren gestiora egokitzen ditu.
Belaunaldi-erreleboa
Azterlan horek Euskal Autonomia Erkidegoan kooperatibismoaren belaunaldi-erreleboa ziurtatzeko bi kolektibo erabakigarri kokatzen ditu agenda estrategikoaren erdigunean, eta haien lan-itxaropenak, lanean hasteko dituzten oztopoak eta aktiboki parte hartzearen alde egiten duten aldarrikapenak aztertzen ditu. Esparru humanista Ondorioetako bat da gazteek eta migratzaileek eskatzen dutela eragile aktibo gisa aitortuak izatea, eta, era berean, eragiten dieten irtenbideen diseinuan parte hartzea.
Eredu kooperatiboak esparru humanista bereizgarria du eskaera horiei malgutasunaren, kontziliazioaren eta kooperatiben arteko mugikortasun horizontalaren bidez erantzuteko. Hala ere, azterketak ondorioztatzen du balio bereizgarri horiek, lehenik, gertaera ukigarriekin frogatu behar direla, jakinarazi aurretik.