Ruper Ordorika: "Disko honetan sentitu dut halako zorabio bat, zorionez"

Argazkia: Luis Jauregialtzo.

Guria ostatuan izena darama musikari oñatiarraren azken diskoak. Hamaika abesti biltzen ditu New Yorken grabatutako horrek; hiru izan ezik, guztiak bereak. Fermin Etxegoien aspaldiko lagun, idazle eta kazetari oñatiarrak elkarrizketatu du Ordorika Bilbon. Disko berriaz aritu dira; eta gehiagoz.

Hasieran bazuen gure elkarrizketa honek azkenean ederki konponduriko logistika konplikatu samarra, Ruper eta Eva orain Iparraldean bizi direlako, semearekin, Gasteizen utzi behar izan zutena, hirurak lehenago bizi ziren hirian, beraz, normalean Oñatin bizi den mutikoaren izebarekin, halaber gasteiztarra den baina Bilboko Arte Eder museoan egunotan dugun Karmelo Ortiz de Elgea margolariaren erakusketa

gurasoak lasai ikusteko, Karmelo bera, bien laguna aspaldi izateaz gain, Guria Ostatuan izeneko Ruperren disko berriaren azaleko egilea da-eta, ahaztu gabe neu ere Bilbon bizi naizela eta ondorioz botxoan eta neure etxean egitea erabaki genuen PUNTUA aldizkariko arduradunek seguruenik oñatiarrago -atera den baino- nahiko zuten elkarrizketa hau.

Nahiz eta, aizue, Ruperren disko berriaren izenburuari erreparatuta, konturatuko zineten, bada, gainerako debagoiendarrok ere, ezta?

Guria, bai horixe, gure bizitzako taberna hura, ez nabilelako esajeratzen, esaten badut bertan gertatu zela oñatiar askoren heziketa, besteak beste, sentimentala, neurri handi batean Klementxek Gurianian jartzen zigun munduko musikarik ederrenak ederki lagunduta.

Ruperren azken diskoan derrigor behar du horrek guztiak, gu barne, alkimikoki jasota. Barra ordu itxuraz amaitezinak bertan eman genituenok ez al gara orduko -poeta jarrita orain- izarren hautsa?

Arratsaldeko lauretan gelditu ginen, paroxistiko hitza tokiz kanpo ez legokeen Arte Eder museo zaharraren Euskadi deituriko plaza edo errotonda estilistikoki sailkaezinean, hango luxuzko eraikin multi-formeen koloreak! Espien lmetan bezala, Ruperrek diskoa eman ziezadan neu autotik jaitsi gabe, etxean entzuteko garaiz, bera eta Eva Karmeloren erakusketa ikusten zeuden bitartean.

Handik pare bat ordura agertu zitzaidan kantaria, el joven cantautor vasco, Oñatin gure artean ohikoa izan den txantxa, inoiz modu horretan deitu zutelako Madrilgo hedabideren batean-edo.

Eta?

Lehen galdera berak niri. Kantu berriak entzun berritan nagoelako, ez ahaztu, lehenetarikoa izango naiz zazpi lurraldeotan, Lapurditik Bilbora via Gasteiz zelosamente gordea Ruperren poltsikoan ailegaturiko CD casero -ezen ez kaxero- itxuraz anonimoaren bidez. Ikusi orduko beldurtu eta guzti egin naizela, ekipoan trabaturik gelditu behar ote zitzaidan, neure CD irakurgailuaren erabilera ezaren ezaz.

Ez hasi espantuka, seguru naiz zuenak ere buelta gutxi emango zituela azken urteotan, herdoilaren tristeziarekin batera.

Baina oso ondo entzuten ziren kantuak, primeran.

Zer erantzun. Badaukat teoria bat, gero elkarrizketan gehiago garatuko duguna, ez ote dagoen halako batasun estilistiko garbia 2008tik hona grabaturiko lau disko originaletan –utz dezagun aparte bertsioena- bertan artistikoki gertatu beharreko gehiena distantzia espresibo labur eta kondentsatuetan gertatuko balitz bezala, norberari ondorioz askoz zailago gertatzen zaiola entzunaldi bakar batez gustatu zaion ala ez jakitea, baina hori gutxienekoa da, hit garbirik erakutsi ez eta, gainera, giro itxuraz soil horretan dabiltzan arren –Haizea Garizumakoa (2009), Hodeien Azpian (2011), Lurrean Etzanda (2014) eta aurtengo Guria Ostatuan (2016)- harri zirkular sendo horiek gero eta ikaragarri gertuago dutelako herri musikan, izan, baden Itaka moduko helmuga ezinezkoa, non keinu artistiko itxuraz txiki bakoitza espresiboki oso handi bilakatzen den, badakizue, “gutxiago gehiago da” adagio famatuaren arabera, Itaka espresibo horretara hurbiltzerik lortzen duen herri musikaria, zenbat eta propioago duen bere hizkuntzan arituz gero, orduan eta unibertsalago dabilkigun seinale.

Argazkia: Luis Jauregialtzo.

Baina halakorik ez da lortzen, noski, norberaren diskurtso musikaletik manieristatzat jotzen diren elementuak kenduta eta kitto, halakorik eginez gero artista gehienak esku hutsik -eta kitto- geldituko liratekeelako, koska bertan dago-eta, nola kendu... Gehiago izateko! Ruperren kasuan, bere kantagintzaren espresiobideen urteotako destilazio ezinago zorrotz batetik datorren likuazio edo ekuazioaren bitartez. Gainera, Ruperren kantagintzari testuinguru paregabea ematen diote -edonorentzat amestea ere zaila litzatekeena- herri musika moderno garatuenak hiriburutzat duten New Yorkeko jazz musikariek. Mendebaldean izan diren tradizio moderno beltz eta zuri nagusiak ezinago trinkoturik antzematen direlako, ia beti, ia konpas bakoitzeko, Ruperren New Yorkeko musikari lagunen jardunean. Lehen aipaturiko “soilean oparo” printzipio itakar horri eusteko garaian, interprete horiek badirelako, zalantzarik gabe, munduan diren kualifikatuenen artean.

Horretarako, baina, nago, gustuko izan behar dute aukeran ematen zaien musika.

Ikusten da, beraz, hizpide dugun erronka artistikoaren dimentsio aparta.

Ez nizkion halakorik botako, noski, elkarrizketa hasteko, baina ideia horien inguruan bai ibili nintzaion, nahi nuelako apur bat xaxatu ere, benetan oso potolotzat jotzen ditudan kontu horiez denon aurrean Ruper Ordorika (Oñati, 1956) aska zedin.


Distantzia laburrean ari zara?

Nik ez dezaket ezer egin arriskurik sentitu gabe, musikalki, nahiz badakidan ari naizela neure ñabardurengatik borrokan, gauza txikitxoengatik, eta batzuetan horiek oharkabe pasatzen dira, baina denborarekin ikusten dituzu aldaketak eta disko honetan sentitu dut halako zorabio bat behin baino gehiagotan, zorionez.

Ari naiz orbela kentzen, ari naiz nolabait bidea garbitzen. Berriro grabatu dut zintan eta denok batera, horrek dakarren muga handiarekin. Kontrabaxuarekin gainera, pianoa bertan ere bai. Orduan dena dago lotua, baina horretarako behar da momentu oso ona harrapatu eta musikari handiak. Hori dena joango litzateke esaten duzun norabide horretan.

Niretzako “giroa” deituko nukeena oso inportantea da. Bluesean mood deitzen da. Ze aldartea daukan kantuak... Eta horretan saiatzen naiz, baita zuzenekoetan ere. Esparru horretan sartzean aldatu behar duzu zure aldartea, hori da kontua.

Seguruenik hau ezin duzu egin Noruegako Errege (Ni ez naiz Noruegako errege, 1983) edo orduko beste ezein diskorik egin gabe. Badakit hari bat badela. Nire sentimendua da aurrera goazela, aurrera noala. Ezer gutxietsi gabe, e? Batzuetan entzuten ditut orduko piezak, adibidez Nor Da, Dabilen Harria-ko bertsioan (Dabilen Harria, 1998), lehengoan egin zidaten entrebista baten harira, eta zer polita, pentsatu nuen nire buruarentzako, ez baitut kantua entzun, igual, duela hamabost urte. Baina, konparatu gabe, orain bai bilatzen dut lehen esan dizudan momentu hori eta topatu egiten dut, inon diren ahalegin guztiak eginda eta askoren laguntzarekin.

Nor Da aipatua edo, ez dakit, Erruduna adibidez, nire ustez kantu ikaragarri handiak dira, kantu konplexuak, berez ez datozenak, artista haien bila joan ezean. Aldiz disko berri hauetakoak, ez dizut esango kantuak berez etorriko zitzaizkizunik, bai baina konposizioan badirela askoz soilagoak. Gustuen arabera, kantu zaharren aldekoa nintzateke, baina iruditzen zait azken faseko diskoak –Hamar t ́erdietan (2008) bigarrengo zuzenekotik aurrera– askoz hobeto daudela. Agian ez duzu bilatzen lehen bilatzen zenuena. Aldatu da zure konposatzeko modua?

Bai. Ni formalki kezkatzen naiz askozaz ere gehiago kantua ibil dadin. Behar dut esparru bat kantua ibiltzeko eta askotan saiatzen naiz kentzen berez ateratzen zaizkidan parte bihurriak. Edo beste irakurketa bat eskatuko luketenak. Batzuetan iruditzen zait formalki parte irregularretan sartzen zarenean ez diozula laguntzen kantuari. Ez dut interesik horretan orain, momentu honetan. Zentzu horretan disko berri honetakoak kantu-kantuak dira. Oso-oso jarriak daude denak.

Nire ustez, oso seguru zabiltza kantaeran...

Ez dakit seguruago nagoen, baina disfrutatzen dut, hori da niretzat aldaketarik handiena. Nire lehendabiziko diskoak oroitzen ditut, niretzako estudioa zen, ez dakit nola esan, tortura bat... Bai, horrela zen. Ez nintzen inoiz ailegatzen nahi nuen lekura, eta poliki-poliki asko ikasi dut eta badut ekipo ona, aritzen naiz anaiarekin ere, lasaiago.

New Yorkeko musikariek ere eman dizute seguritate hori?

Bueno, hau da nire zortzigarren diskoa Kennyrekin. [Kenny Wollesen, Seattle, 1966, bateria eta perkusionista. Beste askoren artean, ondorengoen disko zein zuzeneko formazioetan izan da: Tom Waits, Bill Frisell, Norah Jones, John Lurie, John Zorn)]

Bai iruditzen zait ikasi dudala han egoten eta nik zer eman dezakedan eta zer balio eduki dezakeen nik daukadan kantuak, eta orduan nik esaten diet: “Hau da kantua”. Eta jotzen hasi eta esaten dute: “Hori da kantua, bai horixe”. Ulertzen duzu zer esan nahi dudan?

Asko pasatu behar dut horraino ailegatzeko eta zentzu horretan banago seguruago, uste dut, hobeto pasatzen dudalako.

Gauza bat badago oso inportantea, eta da oinarrian ni nagoela, kantu guztietan jotzen. Ondorioz kantuak neure tempora etortzen dira. Bihotzerreak (1985) eta sasoi horietan, eta baita Ez da posible-n ere (1990), askotan lerratzen nintzen taldearen arreglora eta arregloaren ideiarekin lan egiten genuen gehiago.

Behin, Skullyk esan zidan [Skully Sverrisson, Reykjavic, 1966, baxu-jotzailea. Lou Reed, David Sylvian, Arto Lindsey, Ryuichi Sakamoto, Laurie Anderson. Ez du parterik hartu Ruperren disko berrian] egunen batean Ben Monderren piezak ikasiko direla musika eskola gorenetan. [Ben Monder, New York, 1962, gitarrajotzailea. Lee Konitz, Toots Thielmans, Paul Motian, David Bowie. Ez du Guria Ostatuan jo. Elkarrizketaren ostean duzue disko berriaren fitxa]. Dagoeneko, begira, Bowieren azken diskoko gitarrista izan da. Niretzako benetako lezioa izan zen, nire harridurarako holako gitarrista ikaragarri handi batekin kontrakoa gertatu zelako. Esaten zidan: “Ze polita egin duzun aldaketa hau”. Agian niretzat oso gauza sinplea, eta inoiz ez zidan proposatu aldatzerik nik egiten nuena.

Egin genuen bi urtez jarraian astebete bat, berak eta biok, Madrilgo Cafe Centralean. Pentsio berean ginen, ondoko geletan. Berandu bukatzen genuen, goizeko ordu bietan-edo etxeratzen ginen gauero, eta goizeko zortzietan-edo, ni jada iratzarrita, joaten nintzen bere gelara eta han topatzen nuen, jada jaikita eta musika idazten, bere gitarrarekin. Esaten nion: “Ben, too many points”. Nota gehiegi, nota sobera, larregi dauzkak hemen, eta barrezka begiratzen zidan. Neuk: “Kendu, kendu”. Eta esaten zidan: “Neuk ezin dut, zuk bezala, gauza hain gardenak egin, ez naiz kapaz.”

Niretzako hura izan zen lezio handi bat.

Argazkia: Luis Jauregialtzo.

Oso dylanianoa hau guztia, ezta? Dylanen azken diskoak, blues disko garbiak, mood ezin egokiagoan grabatu beharrekoak. Aprobetxa dezadan: zer iruditzen Nobel sariarena?

Bueno, kar, kar, kar...

Ez dakit, oso gai labana da, badakizu. Hastekoz eta behin, beti esaten dut sari bat definizioz arbitrarioa dela, baina kasu konkretu honetan, nire ustez, neurri batean, Nobel sariak bere buruari ematen dio saria, Dylani ematen dionean. Ze, 75 urterekin urtero ehun kontzertu ematen dituen artista batek ez du deus irabazten eta ez du deus galtzen horregatik. Baina bueno, ez zait interesatzen, ez dakit nola esan, ez dezakezu iritzi bakar bat eman horretaz, ikusirik Obama, Santos, edo ikusirik Churchill edo Camilo Jose Cela, ezta? Egiten ahal duzu dena erlatibizatu, eta kasu horretan kantari bati emateak niretzako ez dio deus ez kentzen ez ematen, ez baduzu maite Dylanen lana, beste askorena bezala, ba irudituko zaizu gauza bat, eta maite baldin baduzu... Eta ez baduzu konprenitzen Dylanek aldatu duela herri musikaren bidea atal askotan...

Zertan?

Esate baterako, herri literaturaren eta kantuen arteko harremanetan.

Dylanena literatura den ala ez... Egiazki esan dezakezu: ez, bere letrek paperean sufritzen dute. Eta zureek ez? Martin Larralde irakurtzen duzunean, kantatu gabe... Eta barkatu nire adibidea jartzeagatik, beste bat jarriko dut: Izarren Hautsa ikusten duzu paperean eta benetan irakurtzen ahal duzu kantatu gabe? Kritika hori sortu da, nik uste, literatur idatziaren katakunbetatik. Irakurriko bazenu Hurricane poema liburu batean, kantatu gabe, zer esango zenuke, zein irizpide izango zukeen kritiko horrek? Kantuak maite du poesia, baina ez da poesia soilik, kantua beste zerbait da, kasurik onenean badu poesiatik zerbait, baina izan liteke atsotitz bat, errefraua, izan liteke onomatopeia ere. Baina doinu horrekin funtzionatzen du eta jendeak kantuak gogoan atxikitzen ditu eta sortzen du bere mundua harekin. Orduan niretzako, benetan sormenagatik sakonki ikusita, eztabaida absurdua da, Dylanek literatura egiten duelako eta maiuskulekin. Gero beste jende pilo batek ere egiten duela? Bai, horregatik dira arbitrarioak sariak.

Hori esanda, ez bazara judua eta ez baduzu ingelesez kantatzen, seguru asko sekula ez dizute sari hori emango. Bob Marley bizi izan balitz, ba ez zioten emango, seguru asko, eta Violeta Parrari ez zioten eman, ez Atahualpari, ezta Brassensi ere, benetan munduko gailurrean dauden artistak, eta uste dut kulturan -ez dut esaten zinikoki, ni anglo lo purua naiz- gauzak horrelakoak direla. Dylan ez balitz judua eta amerikarra, ba, segurki, ez zioten emango...

Bob Dylan, Leonard Cohen, Joni Mitchell... Kantari handienetako asko juduak dira. Gure pentsamenduaren oinarrian diren erraldoiak ez aipatzearren –Marx, Freud, Einstein...– Zure New Yorkeko musikari guztiak –guztiak!- bezala. Bueno, Wollessen ez dut uste, abizen eskandinaviar horrekin...

Kenny ere uste dut erdizka ere badela... Jazz munduan, John Zorn eta, izugarria da. Badute sistema bat, bekak eta, euren jendeari ematen dizkiotenak, trust bat bezala lan egiten dutelako, munduan zehar. Euren talentuak babesten dituzte ekonomikoki eta era guztietara, baino ez talentu, nola esango nuke, nobel-garriak, baizik eta baita John Zorn bezalako musikari benetan muturrekoak, eta abar. Diru pila bat jasotzen du eta bere zigilua erabiltzen du jende horrek guztiorrek grabatzeko, guztiz marjinalak, eta badu lokal txiki bat Lower East Side-n, musika esperimentalerako. Noski, zuk pentsa dezakezu guk ikusten dugun ikusmoldetik, badakizu, Palestina, euren inperialismo gotor hori, baina ikusten duzunean Jamie –Jamie Saft, ikus bukaeran– jotzen bere reggae taldearekin, erabat sartuta mundu multiarrazialean... Hori bai, jazzean, Manhattango zirkuituan, nekez ikusten duzu jende beltza.
Zergatik?

Ez dakit, horrela da, gutxitan ikusten dituzu eta oso gauza deigarria da, ze noski, arrazismoa ez da bide bakarrekoa, norabide bikoa da dagoeneko Estatu Batuetan, jende beltz askok baduelako kontzientzia handia eta ez du nahi zuriarekin, badakielako hortik zer etorri zaion eta baditu bere aburuak horretaz eta, ahal duelarik, gauzak bere kideekin egiten ditu. Oso gai labana da.

Nor bere kideekin egin eta egon. Guria tabernan gertatzen zena...
 
Otsail aldera-edo joan nintzen Karmelo Ortiz de Elgearen lanlekura, tailerrera. Diskoaren azala den koadroak baditu bi metro bider bi eta bere obra handiaren tartean zegoen. Esan nion: “Karmelo, utziko didazu obra honi erretratu bat ateratzen?”. Eta koadro hura gogoan eduki nuen jada diskoa grabatzen ari nintzela, eta orduan dena batera etorri zen. Baimena eskatu nion, gero, Guria Ostatua bertan idazteko eta...

Badakizu, Guria guretzako zer zen, baina hori nola ezin den transmititu... Pentsatu nuen guria bazela izen bat, euskaldunontzako, ia-ia herri guztietan bere taberna badaukana, horrek esan nahi duen guztiarekin.

Madrilen edo Ameriketan egonda, etxera heltzen zinenean, Gurianera, horrek lotzen du diskoaren izenburuarekin, ostatuaren ideia edo babes sentsazio horrekin, benetan behar dugulako kamaraderia hori.

Eta galdetuko banizu -ahal dela, intromisioa izan gabe- zergatik bizi zaren Saran?

Bueno, ez dakit. Beti nahi izan dut. Isiltasun nahia daukat nik, handia. [Isiltasuna bion artean]

Evak idatzi du Mare Nostrum poema... [Eva Linazasoro, Tolosa, 1966]
 
Bai, puntu batean jo zuen nik aspaldian bilatzen nuena, ze gai hori lehendik ere tratatu nahi izan dut, gogoan daukat Memoriaren Mapan jada ari nintzela horrelako zerbaitekin: hona lehen mundura, Europara, bizitza salbatzeko ailegatu behar dutenak, pateretan... baina ez nuen modua topatzen, ze hain dira gauza serioak, eguneroko albisteetan entzuten ditugunak, eta halako batean zerbait idatzi zuen Evak, eta bere testu hartan mintzo dena itsasontzia bera da, jende hori dakarren itsasontzia bera.

Mare Nostrum, zure izenari men egiozu arren, eta ekarri jende hau berriz bere etxera.

Aipa ditzagun single modura hautatu duzun Hamar Negu kantuaren moldaketa orkestralak. Oker ez baldin banago, zure ibilbidean lehen aldiz...

Gauza sinfonikoak ez ditut kontrolatzen eta esan behar dut gehien-gehienetan ez ditudala maite, ez naiz zalea. Badut fijazio hori halere, mutikotan adibidez, entzuten nituen Motown disko horiekin... Eta askotan galdetu izan diot Arkaitzi, ea nola egingo zuen.

Hemen asuntoa da nola irudikatu benetako soka sekzio bat, ezta? Hiru biolin desberdin eta biola. Ahots desberdinak instrumentu desberdinekin egiteko, instrumentu berarekin eginez gero, hain perfektua izaten da batzuetan, non ematen duen ez dela egiazkoa.

Instrumentu bakoitzak baduelako bere bibrazioa.

Hamar Negu single kantuan, zure bizitzan lehen izaniko pertsona bat ere agertu zait... Badakizu, ezagutzen zaitugunok zure biografia ere ikusten dugu zure kantuetan!

Ez da zuk diozuna ageri, ez pertsona konkretu bat. Izatekotan, bizi izandako sentimendu bat. Ni ez nago inoiz kantuetan, baina beti bertan naiz modu batean ala bestean. Nik uste, ez daitekeela besterik egin, nork bere bizitza esatea baizik. Kantua bizitzatik abiatzen da. Nire kasuan beti esaten dut osagarria zaidala, gauzak barrutik ateratzean zure buruan gehiago antolatzen dituzulako.Horrek ez du deus balio, ez baduzu konektatzea lortzen... Eta nire babesa hori da, urteetan ari naizela eta dagoenekoz badut zeinek entzun. Badut entzule imaginario bat eta behar du zerbait hartu. Ez dut esan nahi nik zehazki esan nahi dudana jaso behar duenik, baina zerbait hartu ezean pott eginda nago.

Argazkia: Luis Jauregialtzo.

Diskoko lehen esaldia: “Ireki iezadazu atea...” Azken hiruzpalau diskoetan ageri den irudia. Etxe, aterpe edo babes gunea dago eta badago ere norbait ez oso urrun, nahiz eta beti kanpoan eta normalean ate ondoan.

Bai... gure kantutegietan oso gai primordiala da, kantua bera babesleku bezala, musika horretarako baliatzea, betirako gaia; nire kasuan bai, behintzat. Egiten ditudanean keinu horiek, kantu zaharretara. Esaerak, hitzak hemendik eta handik. Horregatik, beti pentsatzen dut talde lana dela, nire buruan abiatu, baina gero alor asko ukitzen ditudalako.

Esan daiteke atearena bezalako hitzetan bakardadearen arriskuaz ari zarela, bakardadeak dakarren horror vacui delakoaz?

Hori esan daiteke era horretara edo esan daiteke beste era batera, jendarte bateko atal bat izatearen garrantzia, zenbat balio duen entzungo dizuna izateak, kasu honetan musikari bezala, baina baita irakurriko dizuna ere, edo irrati programa batean entzungo dizuna, edo tabernan bertan...

Ba ez dirudi orain oso distirant gabiltzanik. Ze adibide jarriko dut... Esate baterako, Tapia eta Leturia Bandaren zuzeneko diskoaren grabazio hura. Gogoan dut estudioan bildu zineten koadrila ederra, zazpi lurraldeetatik ailegatua. Garai hartan, duela 15 bat urte, igual beste batzuk ere ibili ginen, nire kasuan Bilboko Kafe Antzokia abiapuntu hartuta, halako tokien arteko koadrilismo (inter-pueblos) polit berean. Agian gauza izan zena gure lurraldean nolabaiteko itzal bat proiektatzeko, luze-zabal...

Hizkuntza beretik eta kontsumo kulturaletik beretik, gure mundua asko aldatu da. Behin eta berriro esaten dut kontsumitzaile kultural bezala gehienok ez garela euskaldunak, euskaldunak ere ez garela euskaldunak, zeren eta badakizkigu beste hizkuntza batzuk eta baditugu interes unibertsalak.

Kualitate aldaketa ikaragarri bat gertatzen ari da, konkretuki musikaren munduan eta munduan zehar. Horrek areagotzen du analisiaren zailtasuna, ze ez da Euskal Herrian gertatzen den zerbait, oso-oso gauza orokorra baizik, eta klaro, horren eragina gurea bezalako esparru batean, hemengo gizartearen euskalduntasunaren barreiatzea da. Seguru naiz badirela oraindik ezagutzen ez ditugun talentuak, baina barreiatuagoak. Gero, hori txertatu behar duzu askoz ere orokorragoa den egoera batean, musikariek oso garai zaila bizi dutela munduan zehar, interpretearen geroa oso zaila dagoelako momentu honetan eta klaro, testuinguru horretan, amateurismotik oso zaila da ateratzea, zeren eta entzuleak, euskalduna izan arren, nahi du bere Spotify-n daukan maiteen pareko zerbait, eta ez du lehenesten gauza bat euskaraz delako. Batzuek bai, baino askok ez, edo ez du bakarrik hori lehenesten.

Zorionez musikak atxiki du errebelio nahi hori eta orduan adin gazteko jendeak, normala den bezala, askok nahi dute zerbait berri egin, zerbait apurtu eta bide berrien bila dabiltza. Nireak bezalako gauzak iruditzen zaizkie hor egon direla beti, eta aldiz zuk ikusten duzu zure burua betiko hari finen gainean, oso modu artesanalean ari zarelako eta jende batentzako. Mundu guztira ez zara ailegatzen, inolaz ere, euskaratik. Ezta Euskal Herrian ere, gaur egun.

Egia esan, beti bezala. Nik banituen aurretik izen batzuk, nire ustez gailurrean zirenak...

Baina ailegatu zara gailurrera... eta zer deskubritu duzu?

Ez dakit ailegatu naizen, baina hau baldin bada, kar, kar, kar... Konturatu naiz zein erlatiboa den hori guztia, baina bueno, pribilejio handi bat bezala bizi dut. Ez badiogu heltzen beste puskari, daukagun pribilejioari, daukagun suerteari, aspaldi utziko genion honelako lanetan ibiltzeari, zeren eta norberak ateratzen ahal dion atarramentua baizik ez du.

Objetiboki, bazterreko lanak dira gizartean.

Jende batek pentsatzen du, halere, bazarela artista benetan konsagratua... Eta beste askok pentsatzen dute, dugu, ez zarela munduan zehar famatua hizkuntzagatik.

Bueno, nik hori eskertzen dut, hori baldin bada zure... baina horrelako zenbat lagun, zenbat artista, ez ote dauden munduan...

Ez dut uste horrenbeste egongo denik. Diskoko azken kantua, anaia Jose zenari buruz...

Bai, anaiari buruz eta galerari buruz, gehienbat, ulertzen ez diren gauzez. Banuen aspaldi-aspaldi egiteko gogoa. Oraindik asko kostatzen zait horraino ailegatzea eta ez nago seguru lortu dudanez, oraindik denbora behar dut.

Badago jende asko honelako gauzak –gertuko norbaiten heriotzari buruzko kantuak edo poemak- itxuraz inongo arazorik gabe egiten dituena...

Ez da nire kasua.

Zergatik?

ut gai hori, lehenago ere, baina ez nire hitzekin –Lagunaren Heriotza, Luigi Anselmiren poema–. Edo beste toki batetik –Eliasen etxea, Aspaldian, Sekulabelardiko kantaria– Ez, alor horretara ez naiz xamur sartu, eta halako batez imajina ikusi nuen oso garbi eta ausartu nintzen. Bueno, benetan pisu handiko gauzak direlako, niretako. Lehen esan dizudan bezala, ni ez nago inoiz kantuetan baina beti, modu batean ala bestean, bertan naiz, eta orduan, kasu batzuetan nabarmenago da, eta behar duzu distantzia pixka bat lortu, ez? Bai.

Hiruko erritmoz eginda, kantu bakarra diskoan...

Nik asko maite ditut erritmo horiek, gustatzen zaizkit.

Ni ordea poztu naiz ikustean bals moduko bakarra sartu duzula.

Oso ondo sonatzen du kantuak...

Bai, noski. (Tira, off the record, iruditzen zait hirukoa erritmo demagogikoa dela, sentimentaloidea, rock and rollean oso kontrolpean beharko lukeena)

[A bai, baina, off the record esanda ere, badira hiruak eta hiruak. Kenny inpresionantea da, nola jotzen dituen honelako gauzak. Benetan. Tempo galvana horrekin...] Nik uste oso disko borobila
atera dela.

ALBISTEAK MUGIKORREAN

Debagoieneko albiste nabarmenenak eta azken ordukoak Whatsapp edo Telegram bidez jaso gura dituzu? Harpidetu zaitez doan!

WHATSAPP: Bidali ALTA 688 69 00 07 telefono zenbakira –Whatsapp bidez–.

TELEGRAM: Batu zaitez @GoienaAlbisteak kanalera.