Oraingo honetan, XIX. mendera joan da Josemari Velez de Mendizabal historiadorea Santamasen gainean jarduteko. Miguel Madinabeitiaren idazkietan arakatu, eta Santamasak hiru egunetan ospatzen zirenekoak, panorama izeneko tresna erabiltzen zutenekoa eta beste ekarri ditu Hots begi danbolinak bere blogean.